19 сакавіка - дзень вызвалення ўзнікаў лагера смерці Азарычы
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">19 сакавіка 1944 года чырвонаармейцы 65-й арміі пад камандаваннем генерала арміі П.Батова, якая ўваходзіла ў склад 1-га Беларускага фронту, вызвалілі вязняў нацысцкага лагера смерці Азарычы - 33.480 чалавек, сярод іх 15.960 дзяцей да 13 гадоў</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">Усяго ж у сакавіку 1944 года на абнесены калючым дротам лясістай балота ля палескай вёскі Азарычы (цяпер Калінкавіцкі раён) гітлераўцы, а гэта былі рэгулярныя часткі вермахта, сагналі не менш 50.000 чалавек - старых, жанчын, дзяцей: 9 эшалонаў па 60 вагонаў у кожным, а яшчэ дастаўлялі на машынах, адпраўлялі пешымі калонамі.</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">Навошта бездапаможныя змардаваныя людзі спатрэбіліся катам? </font><font style="vertical-align: inherit;">Каб баязліва прыкрыцца імі як жывым шчытом ад надыходзячай Чырвонай Арміі. </font><font style="vertical-align: inherit;">Больш за тое, выкарыстоўваць фактычна ў якасці жывой бактэрыялагічнай зброі. </font><font style="vertical-align: inherit;">Восенню 1943 года 1-ы Беларускі фронт ўжо вызваліў ўсходнія раёны Гомельскай вобласці. </font><font style="vertical-align: inherit;">Акупанты разумелі: прыйдзецца прыбірацца з захопленых тэрыторый, таму наўмысна заражалі людзей тыфам у разліку на тое, што затым эпідэмія перакінецца і на часткі Чырвонай Арміі. </font><font style="vertical-align: inherit;">Вязняў трымалі без даху над галавой, без ежы і вады. </font><font style="vertical-align: inherit;">Таму хвароба распаўсюджвалася імгненна, штодня паміралі тысячы чалавек. </font><font style="vertical-align: inherit;">Выжыць у тых умовах было велізарнай мужнасцю. </font><font style="vertical-align: inherit;">Лагер у Азарычах праіснаваў каля дзесяці дзён. </font><font style="vertical-align: inherit;">Але сабраў сваё крывавае жніво ў поўнай меры - не менш за 20.000 чалавечых жыццяў.</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">З 19 па 24 сакавіка савецкія салдаты размініравалі тэрыторыю, выводзілі, вывозілі на павозках, выносілі на насілках знясіленых вязняў і тыфозных хворых. </font><font style="vertical-align: inherit;">Ваенныя, ужо так шмат да гэтага пабачылі і адчулі, тым не менш былі настолькі ўзрушаныя карцінай, якая ім адкрылася. Газета 65-й арміі напісала: «Той не чалавек, хто гэта забудзецца!» </font><font style="vertical-align: inherit;">«У гэтых лагерах не было крэматорыяў і газавых камер. </font><font style="vertical-align: inherit;">Але, па справядлівасці, яны павінны быць аднесены да ліку самых жорсткіх канцэнтрацыйных лагераў, створаных фашызмам у ажыццяўленне плана знішчэння народаў », - прагучала з трыбуны Нюрнбергскага працэсу.</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">Пра тое, што адбывалася тады, падрабязна распавядалі Аркадзь Шкуран і Міхаіл Сінькевіч ў сваёй кнізе «Палессе. </font><font style="vertical-align: inherit;">Трагедыя і памяць ". </font><font style="vertical-align: inherit;">Аўтары не проста даследуюць архіўныя дакументы і збіраюць матэрыялы, яны зноў і зноў перажываюць ўсё, што адбывалася, прапускаюць праз свае сэрцы, бо ім самім у дзяцінстве прыйшлося не толькі спазнаць жах вайны, але і перажыць неймаверныя пакуты ў Азарыцкім лагеры смерці. </font><font style="vertical-align: inherit;">Трагедыя Палесся ў перыяд гітлераўскай акупацыі - частка агульнай бяды, адзін з заканамерных вынікаў акупацыйнай палітыкі гітлераўскіх захопнікаў. </font><font style="vertical-align: inherit;">Так, германскае камандаванне правяло шэраг карных аперацый ( «Барбара», «Хубертус», «Асвячэнне храма») супраць партызан на тэрыторыях Калінкавіцкага, Даманавіцкага, Кіраўскага, Васілевіцкая, Хойніцкага, Рэчыцкага раёнаў, адначасна жорстка распраўлялася з мірным насельніцтвам. </font><font style="vertical-align: inherit;">Можна ўспомніць і стварэнне гітлераўцамі абарончай мяжы па рацэ Трэмля, калі, пачынаючы са снежня 1943 года, у вёсцы Параслішча (цяпер Акцябрскі раён) дзейнічаў так званы працоўны лагер, куды зганялі навакольных сялян, прычым не толькі дарослых, але і дзяцей, старэйшых за 12 гадоў. </font><font style="vertical-align: inherit;">Вязняў утрымлівалі ў жахлівых умовах. </font><font style="vertical-align: inherit;">Штодня на тэрыторыі лагера збіралі трупы, цела вывозілі і скідалі ў вялікія траншэі ...</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">Заклік і стогн адначасова «Людзі, памятайце нас!» </font><font style="vertical-align: inherit;">накрэслены на пліце мемарыяльнага комплексу вязням Азарыцкага лагера смерці. </font><font style="vertical-align: inherit;">І нібы працяг - надпіс на камені побач з невялікай драўлянай каплічкай: «Памаліцеся за заўчасна загінутых і бязвінна забітых ...»</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">19 сакавіка 2017 года ў Азарычах прайшла адмысловая акцыя памяці: з месца гібелі людзей ўзялі зямлю, каб даставіць яе ў крыпту Храма-помніка ў гонар Усіх Святых і ў памяць аб ахвярах, якія загінулі , у Мінску. </font><font style="vertical-align: inherit;"> 22 чэрвеня 2017 года адбылася цырымонія закладкі ў нішы крыпты капсул з жменямі зямлі, якая захоўвае памяць пра ахвяраў Азарыч, дзіцячага канцэнтрацыйнага лагера ў вёсцы Чырвоны Бераг і былога дзіцячага дома-інтэрната ў вёсцы Сёмкава: там ад рук гітлераўскіх катаў гінулі дзеці. </font><font style="vertical-align: inherit;">Цяпер аб усіх бязлітасна забітых нацыстамі людзях у храме пастаянна ўзносяцца малітвы. </font><font style="vertical-align: inherit;">І жыве наша памяць.</font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">На часова акупаванай тэрыторыі Беларусі гітлераўцы стварылі каля 350 лагераў, турмаў і іншых месцаў прымусовага ўтрымання грамадзянскага насельніцтва. </font><font style="vertical-align: inherit;">У тым ліку Азарыцкія лагера смерці - непадалёк ад вёсак Азарычы, Дзерць і Падасонік. </font></font>
<font style="vertical-align: inherit;"><font style="vertical-align: inherit;">Па матэрыялах https://yandex.by/turbo/sb.by/s/articles/ozarichi-tot-ne-chelovek-kto-eto-zabudet.html</font></font>
