Сёння - 37 гадоў са дня Чарнобыльскай катастрофы: якія былі наступствы аварыі і што змянілася за гэты час
26 красавіка 1986 года - роўна 37 гадоў таму - здарылася самая вялікая катастрофа ў гісторыі атамнай энергетыкі. На Чарнобыльскай АЭС выбухнуў чацвёрты энергаблок. З-за гэтага з ядзернага рэактара адбыўся выкід каля 200 розных радыенуклідаў. Большая іх частка выпала на тэрыторыі Беларусі. Былі забруджаны радыяцыяй 3678 населеных пунктаў. Там жылі 2,2 мільёна чалавек. Некаторыя гарады і вёскі пасля аварыі і зусім спынілі існаванне.
У дзень аварыі на Чарнобыльскай атамнай электрастанцыі на чацвёртым энергаблоку здарылася два выбухі, потым пажар. Падчас выбухаў і пажару з рэактара адбыўся выкід велізарнай колькасці радыенуклідаў, які актыўна працягваўся 10 сутак. Перыяд паўраспаду адных складаў некалькі гадзін, іншых - сотні гадоў. Больш за ўсё дасталася Беларусі. 23% агульнай плошчы краіны былі забруджаныя радыяцыяй. Ва Украіне забруджанымі апынуліся 7% плошчы, у Расіі - 1,5% плошчаў еўрапейскай часткі.
Асноўныя радыенукліды, якім былі забруджаныя тэрыторыі 20 дзяржаў Еўропы, у тым ліку і Беларусі, - цэзій-137. Забруджванню ім шчыльнасцю больш 1 кюры на квадратны кіламетр падвергліся 21% сельскагаспадарчых зямель і 22% ляснога фонду. На самых забруджаных землях стварылі Палескі дзяржаўны радыяцыйна-экалагічны запаведнік. Тут захоўваецца трэць усёй «чарнобыльскай спадчыны», якая дасталася Беларусі пасля аварыі на АЭС: 30% цэзія-137, 73% стронцыю-90 і 97% ізатопаў плутонію.
Пацярпелі і 3678 населеных пунктаў - гарадоў, пасёлкаў і вёсак, насельніцтва якіх складала 2,2 мільёна чалавек. 479 населеных пунктаў пасля аварыі і зусім сталі прывідамі.
Пры ўліку маштабаў і цяжкасці наступстваў Чарнобыльскай катастрофы Вярхоўны Савет БССР у ліпені 1990 году абвясціў тэрыторыю Беларусі зонай экалагічнага бедства. Для таго, каб цэзій-137 перастаў быць небяспечным для здароўя людзей, павінна прайсці мінімум 6 перыядаў паўраспаду. З моманту аварыі яшчэ прайшоў толькі адзін.
Па дадзеных Дэпартамента па ліквідацыі наступстваў катастрофы на ЧАЭС Міністэрства па надзвычайных сітуацыях, з пацярпелых тэрыторый за 1986-2007 гады адселена каля 138 тысяч чалавек. З іх 75% - з Гомельскай вобласці. Самастойна з'ехалі з тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання каля 200 тысяч чалавек. Эвакуіраваныя і пераселеныя сіламі дзяржавы былі забяспечаны новым жыллём.
Ліквідацыяй наступстваў аварыі на Чарнобыльскай АЭС займалася амаль 700 тысяч чалавек. Сваё здароўе - а многія і жыццё, - каб спыніць распаўсюджанне радыенуклідаў, добраахвотна аддавалі пажарныя, ваенныя, навукоўцы, інжынеры і многія іншыя людзі.
Для пераадолення наступстваў катастрофы на атамнай станцыі наша краіна праз дзяржаўныя праграмы з 1990 па 2020 год патрацілі каля 19,2 мільярда даляраў у эквіваленце.
За 35 гадоў плошча тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання цэзіем-137 у Беларусі з-за яго радыеактыўнага распаду паменшылася ў 1,8 разы і, па дадзеных на студзень 2021, складала 25,49 тысячы квадратных кіламетраў. Гэта 12,3% агульнай плошчы краіны.
Цяпер да тэрыторыі радыеактыўнага забруджвання знаходзіцца 49 раёнаў краіны: 19 раёнаў Гомельскай вобласці, 13 раёнаў Магілёўскай вобласці, 4 - Брэсцкай вобласці, 10 - Мінскай і 3 раёны Гродзенскай.
На пачатак 2023 года ў зонах радыеактыўнага забруджвання знаходзіліся 2166 населеных пунктаў. Там жывуць каля 1,1 мільёна чалавек.
8 лютага Саўмін падпісаў пастанову, якім зацвердзіў новы спіс населеных пунктаў і аб'ектаў, якія адносяцца да зон радыеактыўнага забруджвання. Ён скараціўся на 144 адзінкі - да 2022 (улічваюцца тыя, дзе жывуць людзі. - Заўвага. TUT.BY). Колькасць насельніцтва, які жыве ў гэтых гарадах і пасёлках, скарацілася на 105,9 тысячы чалавек, з якіх 22,8 тысячы - гэта дзеці. Зараз насельніцтва такіх тэрыторый складае 998 тысяч чалавек.
Спецыялісты прагназуюць, што да 2046 годзе плошча забруджанай тэрыторыі Беларусі скароціцца ў 2,4 разы.
Чытаць цалкам: https://news.tut.by/society/728026.html?c
